Konkurs skierowany jest do wszystkich pełnoletnich miłośników fotografii i przyrody. Uczestnicy mogą fotografować m.in. stare drzewa owocowe rosnące w lasach i na ich obrzeżach, dawne sady przy leśniczówkach i osadach, aleje obsadzone drzewami owocowymi oraz leśne krajobrazy z udziałem drzew owocowych.

Celem inicjatywy jest popularyzacja wiedzy o dawnych odmianach drzew owocowych występujących na terenach leśnych oraz zwrócenie uwagi na ich znaczenie dla bioróżnorodności i dziedzictwa kulturowego. Najciekawsze fotografie zostaną zaprezentowane podczas internetowej wystawy pokonkursowej.

Do konkursu można zgłosić od 1 do 5 fotografii zapisanych w formacie JPG. Zdjęcia wraz z wymaganymi dokumentami należy przesłać drogą elektroniczną na adres: jolanta.wegiel@okl.lasy.gov.pl do 30 września 2026 roku. Regulamin konkursu oraz formularze zgłoszeniowe dostępne są na stronie Ośrodka Kultury Leśnej w Gołuchowie: www.okl.lasy.gov.pl.

Choć niewiele osób zdaje sobie sprawę, że drzewa owocowe od dziesięcioleci są obecne na terenach leśnych, leśnicy od lat prowadzą działania związane z ich ochroną i przywracaniem do krajobrazu. Stare odmiany jabłoni, grusz czy śliw są nie tylko świadectwem historii dawnych osad i leśnictwa, ale również ważnym elementem wspierającym bioróżnorodność. Drzewa te zapewniają schronienie i pokarm wielu gatunkom ptaków, owadów i drobnych ssaków.

Wielkopolscy leśnicy od lat angażują się w ochronę dawnych odmian drzew owocowych. Działania prowadzone przez Regionalną Dyrekcję Lasów Państwowych w Poznaniu obejmują odnajdywanie i dokumentowanie starych drzew owocowych rosnących przy dawnych osadach, leśniczówkach i śródleśnych drogach, a także pobieranie zrazów oraz rozmnażanie historycznych odmian. Dzięki temu możliwe jest zachowanie unikalnych cech genetycznych dawnych drzew oraz przywracanie ich do krajobrazu regionu. Jednocześnie w roku 2025 zainicjowany został przez Regionalną Dyrekcję Lasów Państwowych w Poznaniu program odtwarzania starych sadów, w który zaangażowało się 11 nadleśnictw. Jego zadaniem jest zidentyfikowanie lokalizacji, w których położone były niegdyś sady, ich odtworzenie. Zadaniem programu jest zwiększenie bioróżnorodności na terenach leśnych, poprawa warunków dla bytowania różnego rodzaju zwierząt, uatrakcyjnienie terenu i udostępnienie sadów dla społeczeństwa.  

W działania te aktywnie angażują się m.in. Nadleśnictwo Antonin oraz Nadleśnictwo Syców — współorganizatorzy projektu „Leśne sady – dziedzictwo, które trwa”. Na terenie RDLP w Poznaniu realizowano również projekty edukacyjno-przyrodnicze związane z ratowaniem starych odmian jabłoni, prowadzone przez Nadleśnictwo Jarocin, Nadleśnictwo Taczanów i Nadleśnictwo Krotoszyn. Inicjatywy obejmowały inwentaryzację wiekowych drzew, dokumentowanie ich cech oraz tworzenie lokalnych kolekcji dawnych odmian pełniących funkcję banków genów.

Podobne działania realizowane są również w innych regionach kraju. Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Zielonej Górze prowadzi „Regionalny program przywrócenia historycznych odmian drzew owocowych”. Dzięki temu programowi odtworzono już ponad 150 dawnych odmian drzew owocowych, a od początku działań na terenach leśnych województwa lubuskiego posadzono około 18 tysięcy drzew owocowych. Program obejmuje sadzenie dawnych odmian w lasach, przy drogach leśnych oraz na terenach dawnych sadów, a także rozwój szkółek i sadów matecznych chroniących materiał genetyczny historycznych odmian.

Ważnym miejscem dla projektu jest również Gołuchów, który już w XIX wieku był jednym z najważniejszych ośrodków sadowniczych i ogrodniczych w Wielkopolsce. Dzięki działalności Jana Działyńskiego, Izabeli z Czartoryskich Działyńskiej oraz ogrodnika i sadownika Adama Kubaszewskiego rozwijano tu nowoczesne sadownictwo i wprowadzano odmiany drzew owocowych dostosowane do lokalnych warunków klimatycznych. Gołuchów był także miejscem edukacji sadowniczej i popularyzacji nowoczesnych metod uprawy drzew owocowych.

„Leśne sady – dziedzictwo, które trwa” to jednak znacznie więcej niż sam konkurs fotograficzny. Inicjatywa łączy działania edukacyjne, przyrodnicze i historyczne związane z ochroną dawnych odmian drzew owocowych oraz zachowaniem tradycyjnego krajobrazu leśnego i śródpolnego. W ramach projektu odbędą się: ogólnopolski konkurs fotograficzny, internetowa wystawa pokonkursowa prezentująca najciekawsze fotografie, seminarium naukowe poświęcone znaczeniu dawnych odmian drzew owocowych w środowisku leśnym oraz ich roli w ochronie bioróżnorodności, a także warsztaty praktyczne dotyczące pozyskiwania zrazów i szczepienia drzew owocowych. Działaniom tym towarzyszyć będzie popularyzacja wiedzy o dawnych odmianach drzew owocowych oraz promocja praktycznych metod ich ochrony i rozmnażania dla kolejnych pokoleń.

Czekamy na Wasze zdjęcia. Pokażcie  piękno leśnych sadów i pomóżcie ocalić ich historię dla kolejnych pokoleń.

Konkurs fotograficzny ma pomóc w dokumentowaniu tych wyjątkowych leśnych sadów oraz budowaniu społecznej świadomości na temat wartości dawnych odmian drzew owocowych jako ważnego elementu dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego.

Organizatorami są Ośrodek Kultury Leśnej w Gołuchowie, Nadleśnictwo Antonin oraz Nadleśnictwo Syców. Partnerami projektu są Wydział Leśny i Technologii Drewna Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, Instytut Dendrologii PAN w Kórniku oraz Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Poznaniu.